မိတ်ဆွေ... သင့်အိမ်က အံဆွဲဟောင်းတစ်ခုဟာ ရွှေတွင်းတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်တယ်ဆိုရင် ယုံမလား?
မိတ်ဆွေ... အခု ဒီစာကို ဖတ်နေတဲ့ ဖုန်းလေးကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ကိုင်ထားလိုက်စမ်းပါ။ ဖန်သားပြင်ရဲ့ အေးစက်မှုကို ခံစားမိလား? ဒီပလတ်စတစ်နဲ့ မှန်သားတွေအောက်မှာ တကယ်တမ်း ပုန်းကွယ်နေတာက ဘာလဲဆိုတာ စဉ်းစားဖူးပါသလား? အဲဒါကတော့ လူတွေ မက်မောကြတဲ့ "ရွှေ" (Gold) ပါပဲ။
မိတ်ဆွေ... သင့်အိမ်က အံဆွဲဟောင်းတစ်ခုဟာ ရွှေတွင်းတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်တယ်ဆိုရင် ယုံမလား?
မိတ်ဆွေ... အခု ဒီစာကို ဖတ်နေတဲ့ ဖုန်းလေးကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ကိုင်ထားလိုက်စမ်းပါ။ ဖန်သားပြင်ရဲ့ အေးစက်မှုကို ခံစားမိလား? ဒီပလတ်စတစ်နဲ့ မှန်သားတွေအောက်မှာ တကယ်တမ်း ပုန်းကွယ်နေတာက ဘာလဲဆိုတာ စဉ်းစားဖူးပါသလား? အဲဒါကတော့ လူတွေ မက်မောကြတဲ့ "ရွှေ" (Gold) ပါပဲ။
ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက... အဲဒီ ရွှေအနည်းငယ်ကို ပြန်ယူဖို့ဆိုတာ အရင်တုန်းက အရမ်းခက်ခဲခဲ့သလို၊ အဆိပ်အတောက်တွေလည်း အရမ်းများခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုတော့ တရုတ်သိပ္ပံပညာရှင်တွေက မှော်ဆန်တဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိလိုက်ပါပြီ ။
💭 စိတ်ကူးကြည့်ရအောင် (Imagine This)
မိတ်ဆွေရဲ့ အိမ်မှာ သုံးမရတော့လို့ ပစ်ထားတဲ့ ဖုန်းဟောင်းတွေ၊ ကွန်ပျူတာ Board ပြားဟောင်းတွေ ရှိတယ်မဟုတ်လား? အရင်တုန်းက အဲဒီထဲက ရွှေကို လိုချင်ရင် Cyanide (ဆိုင်ယာနိုက်) လိုမျိုး အဆိပ်ပြင်းတဲ့ ဓာတုဆေးဝါးတွေနဲ့ ပေါင်းတင်ပြီး ထုတ်ယူရပါတယ်။ ဒါဟာ ကိတ်မုန့်ထဲက သကြားကို ပြန်ထုတ်ဖို့ ကိတ်မုန့်တစ်ခုလုံးကို မီးရှို့ပစ်ရသလို အန္တရာယ်များလှပါတယ် ။
ဒါပေမဲ့ အခုတွေ့ရှိချက်အသစ်ကတော့... မိတ်ဆွေက ရေနွေးကြမ်းတစ်ခွက် သောက်နေတဲ့အချိန် (မိနစ် ၂၀ အတွင်း) မှာပဲ အဲဒီ အီလက်ထရွန်နစ် အမှိုက်တွေထဲက ရွှေ ၉၈% ကို ပြန်လည် ဆွဲထုတ်လိုက်နိုင်ပြီ ဖြစ်ပါတယ် ။
ဒီနည်းပညာကို တရုတ်သိပ္ပံအကယ်ဒမီ (Chinese Academy of Sciences) လက်အောက်ရှိ သုတေသီတွေက တီထွင်ခဲ့တာပါ ။ သူတို့ရဲ့ တွေ့ရှိချက်က ဘာကြောင့် ထူးခြားတာလဲ?
အမြန်နှုန်းနှင့် ထိရောက်မှု (Speed & Efficiency): - သာမန် အခန်းအပူချိန်မှာတင် ၂၀ မိနစ်အတွင်း ရွှေ ၉၈.၂% ကို ပြန်လည်သန့်စင်ယူနိုင်ပါတယ် ။
အဆိပ်ကင်းစင်ခြင်း (Green Chemistry): - အဆိပ်ပြင်းတဲ့ ဆိုင်ယာနိုက်အစား ပိုတက်ဆီယမ် ပါအောက်စီမိုနိုဆာလဖိတ် (PMS) လို့ခေါ်တဲ့ ဓာတ်တိုးပစ္စည်းနဲ့ ရိုးရိုးဆား (Chloride) ကိုပဲ အသုံးပြုထားပါတယ် ။
Self-Catalytic Magic: - ဒီနည်းပညာရဲ့ အနှစ်သာရကတော့ ရွှေကိုယ်တိုင်က ဓာတ်ကူပစ္စည်း (Catalyst) အဖြစ် ပြုမူပြီး သူ့ဘာသာသူ အရည်ပျော်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ် ။
တွက်ခြေကိုက်မှုကို ကြည့်မလား? CPU နဲ့ Circuit Board အဟောင်း ၁၀ ကီလိုဂရမ် (၂၂ ပေါင်ခန့်) ကို ဒီနည်းနဲ့ သန့်စင်လိုက်ရင် ကုန်ကျစရိတ်က ဒေါ်လာ ၇၀ ဝန်းကျင်ပဲ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြန်ရလာတဲ့ ရွှေတန်ဖိုးက ဒေါ်လာ ၁,၄၀၀ ကျော်တောင် ရှိနေပါတယ်။
🤔 ဒဿနအမြင် (The Philosophical Perspective)
မိတ်ဆွေ... ဒီနေရာမှာ ခဏရပ်ပြီး တွေးကြည့်ရအောင်။ ၂၀၃၀ ခုနှစ်ရောက်ရင် ကမ္ဘာပေါ်မှာ အီလက်ထရွန်နစ် အမှိုက် (E-waste) တန်ချိန် ၈၂ သန်းလောက် ထွက်လာဖို့ ရှိနေပါတယ် ။ ကျွန်တော်တို့ လူသားတွေဟာ နည်းပညာအသစ်ကို လိုချင်လွန်းလို့ ကမ္ဘာမြေကြီးကို တူးဖော်ပြီး ရွှေတွေ ရှာကြတယ်။ ပြီးတော့ အဲဒီရွှေတွေကို ဖုန်းတွေထဲထည့်၊ ခဏသုံးပြီး အမှိုက်ပုံထဲ ပြန်ပစ်လိုက်ကြတယ်။
ဒါဟာ "မိုက်မဲခြင်း သံသရာ" ပါပဲ။
ဒါပေမဲ့ ဒီနည်းပညာက ကျွန်တော်တို့ကို သင်ခန်းစာတစ်ခု ပေးနေပါတယ်။ "တန်ဖိုးဆိုတာ အသစ်အဆန်း ရှာဖွေခြင်းမှာပဲ ရှိတာမဟုတ်ဘူး။ ရှိပြီးသားအရာကို တန်ဖိုးမြှင့်တင်ခြင်းကသာ စစ်မှန်တဲ့ တိုးတက်မှု ဖြစ်တယ်" ဆိုတာပါပဲ။ ရွှေကို မြေကြီးထဲက တူးစရာမလိုတော့ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အမှိုက်ပုံတွေဟာ အနာဂတ်ရဲ့ ရွှေတွင်းတွေ ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ် ။
✍️ Author's Note
မိတ်ဆွေ... ဒီနည်းပညာသာ တွင်ကျယ်လာရင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးမှုတွေ အများကြီး လျော့နည်းသွားမှာပါ။ သင့်အိမ်က ဖုန်းအစုတ်လေးတွေဟာ အမှိုက်မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒါတွေဟာ နောင်တစ်ချိန်မှာ ကမ္ဘာကြီးကို ကယ်တင်မယ့် "အရင်းအနှီး" တွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
ဒီသုတေသနတွေ့ရှိချက်ကို ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း ဓာတုဗေဒဂျာနယ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ Angewandte Chemie International Edition မှာ တရားဝင် ပုံနှိပ်ဖော်ပြထားပြီး ဖြစ်ပါတယ် ။ ဒီနည်းပညာကို တရုတ်သိပ္ပံအကယ်ဒမီ (Chinese Academy of Sciences) လက်အောက်ရှိ Guangzhou Institute of Energy Conversion နဲ့ တောင်တရုတ်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (South China University of Technology) တို့က သိပ္ပံပညာရှင်များ ပူးပေါင်းတီထွင် အတည်ပြုထားတာ ဖြစ်ပါတယ် ။
(မှတ်ချက် - ဤဆောင်းပါးသည် သိပ္ပံတွေ့ရှိချက် အသစ်တစ်ခုကို အခြေခံထားပြီး နည်းပညာနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ရှုထောင့်မှ တင်ပြထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။)
SOURCES REFERENCE Scientific Source: Guangzhou Institute of Energy Conversion, Chinese Academy of Sciences (Self-catalytic leaching mechanism). Core Chemicals: Potassium peroxymonosulfate (PMS) and Potassium Chloride (KCl). Statistic: 98.2% recovery rate in ~20 mins at room temperature.